Jak przełożyć ekologię i „4K” na codzienność klasy? Agata Sieńczak proponuje: ogrody i kompostowniki, projekty terenowe, interdyscyplinarne zadania z TIK, debatowanie na podstawie źródeł i włączanie uczniów w projektowanie procesu nauki. Zobacz, w jaki sposób naturalnie łączyć treści przedmiotowe z tematami klimatycznymi, budować sprawczość uczniów i dlaczego gotowe materiały Be.Eco i Be.Net ułatwiają start oraz konsekwentne utrwalanie dobrych nawyków.
Czego dowiesz się z tego tekstu?
- Jak budować proekologiczne nawyki poprzez działania „z życia szkoły”: ogród/sad, kompostownik, segregację i dbanie o bioróżnorodność.
- Jak rozwijać 4K dzięki projektom interdyscyplinarnym, pracy zespołowej i zadaniom opartym na prawdziwych problemach.
- Jak uczyć krytycznego myślenia przez analizę źródeł i debatowanie oraz jak tworzyć przestrzeń na błąd i eksperyment.
- Jak naturalnie łączyć treści przedmiotowe z tematami klimatycznymi i cyfrowymi (np. lektury jako punkt wyjścia do rozmów o bioróżnorodności i konsumpcjonizmie).
Na koniec – otrzymasz sprawdzone materiały i webinary, które warto włączyć do praktyki.
Edukacja klimatyczna: jakie aktywności szkolne najlepiej budują proekologiczne nawyki?
Agata Sieńczak: Z mojego doświadczenia wynika, że w praktyce najlepiej działają konkretne aktywności bliskie codzienności uczniów: regularne działania i projekty w klasie, a najlepiej na świeżym powietrzu, np. prowadzenie szkolnego sadu lub ogrodu. Kluczowe jest połączenie wiedzy teoretycznej z praktyką poprzez eksperymenty, obserwacje przyrodnicze i realną odpowiedzialność za konkretne działania ekologiczne w szkole i najbliższym otoczeniu. Uczniowie najlepiej uczą się przez doświadczenie – gdy sami tworzą kompostownik, segregują odpady czy dbają o bioróżnorodność w okolicy szkoły. Ważne jest też celebrowanie takich dni jak Dzień Ziemi, ale z autentycznymi działaniami, nie tylko dekoracjami, np. długofalowymi projektami międzyklasowymi, w których uczniowie stają się ambasadorami zmian, budują trwałe nawyki i poczucie sprawczości.
Jakie aktywności najlepiej rozwijają u uczniów: krytyczne myślenie, kreatywność, komunikację, współpracę?
Najskuteczniej rozwijam te kompetencje przez regularne projekty interdyscyplinarne, w których uczniowie pracują w grupach nad realnymi problemami wymagającymi elastyczności myślenia. Wykorzystuję metodę projektową połączoną z narzędziami TIK, co naturalnie wymusza komunikację, współpracę i kreatywne myślenie. Zadania typu „zostań dziennikarzem” przy omawianiu lektury czy tworzenie edukacyjnych gier (tradycyjnych i cyfrowych) rozwijają wszystkie cztery kompetencje jednocześnie. Ważne są też dyskusje, podczas których uczniowie muszą krytycznie analizować źródła informacji i argumentować swoje stanowisko. Systematyczne włączanie uczniów w projektowanie procesu uczenia się sprawia, że rozwijają nie tylko umiejętności, ale i odpowiedzialność za własną naukę.
Co Pani robi, aby wzmacniać sprawczość uczniów (uczeń jako autor, badacz, mentor rówieśniczy)?
Regularnie daję uczniom możliwość wyboru – sposobu prezentacji wiedzy, tematów projektów czy form wypowiedzi, co czyni ich współautorami procesu edukacyjnego. Organizuję działania, w których starsi uczniowie stają się mentorami dla młodszych, prowadząc warsztaty czy prezentacje swoich projektów. Uczniowie prowadzą badania w ramach projektów przyrodniczych i społecznych, a ich wnioski wpływają na realne zmiany w szkole lub środowisku lokalnym. Zachęcam do tworzenia własnych materiałów edukacyjnych, które później służą innym uczniom. Kluczowe jest też budowanie przestrzeni na błąd i eksperyment po to, aby uczniowie mogli bezpiecznie testować swoje pomysły i uczyć się przez działanie.
Jak łączy Pani treści przedmiotowe z tematami klimatycznymi lub projektami międzyprzedmiotowymi?
Projekty międzyprzedmiotowe to moja specjalność – ponieważ z wykształcenia jestem polonistką, to np. przy omawianiu „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza uczniowie, analizując tekst literacki, poszerzają wiedzę o bioróżnorodności puszczy litewskiej w XIX wieku. Przy „Świteziance” zwracamy uwagę na wyjątkowość przyrodniczą jeziora Świteź. „Żona modna” Ignacego Krasickiego staje się za to podstawą do dyskusji na temat konsumpcyjnego stylu życia i ślepego, nieekologicznego podążania za modą. Tematy klimatyczne włączam naturalnie, starając się tak zaprojektować działania edukacyjne, żeby naturalnie łączyć co najmniej dwa-trzy obszary kompetencji i treści programowych.
Na koniec: jedno zdanie „dlaczego warto” korzystać z programów typu Be.Eco i Be.Net?
Programy te dostarczają gotowe, profesjonalnie przygotowane materiały dydaktyczne i merytoryczne na bezpłatnej platformie edukacyjnej. To wsparcie w obszarach, w których nauczyciele często czują się niepewnie. Dzięki Be.Net i Be.Eco mogą rozwijać kompetencje przyszłości w zgodzie z potrzebami współczesnego świata.
Agata Sieńczak
Ambasadorka programu Be.Eco Fundacji Digital University, polonistka, nauczycielka przyrody i edukatorka seksualna, dyrektor ds. pedagogicznych w NZSP Pro Novo w Bogaczowie. Szkoleniowiec, trenerka szybkiego czytania i technik pamięciowych. Należy do społeczności grupy SuperBelfrzy RP. Prowadzi blog oraz fanpage Ster Edukacyjny. Autorka wielu publikacji, artykułów i otwartych zasobów edukacyjnych. Realizuje międzyprzedmiotowe projekty, tworzy i współtworzy liczne innowacje pedagogiczne oraz programy edukacyjne z zakresu edukacji ekologicznej i klimatycznej. Koordynatorka ogólnopolskiego programu Eko-Szkoła. Prowadzi warsztaty, szkolenia i webinary z zakresu edukacji polonistycznej, klimatycznej, włączającej, empowermentu nauczycielskiego, wspierania samodzielności uczniowskiej i wdrażania interdyscyplinarności w nauczaniu przedmiotowym.
Polecane webinary, spójne z tematyką poruszaną podczas wywiadu:
- “Nauczanie dla przyszłości: edukacja ekologiczna w praktyce, czyli jak uczyć o ekologii ” Agata Sieńczak
- “Wprowadzenie do zjawiska dezinformacji – jak rozpoznać manipulacje wokół klimatu” Katarzyna Banul-Wójcikowska, Paulina Sobiesiak-Penszko
Sprawdź, jak możesz wesprzeć Fundację:
