Jak uczyć skutecznie w świecie, który zmienia się z miesiąca na miesiąc? Marek Grzywna, ambasador programu Be.Net Fundacji Digital University, pokazuje, jak wykorzystać pracę projektową, design thinking, AI i mądre nawyki uczenia się do przejścia od „podaj i zapamiętaj” do „zaprojektuj, sprawdź, ulepsz”.
Czego dowiesz się z tego tekstu?
- Jak motywować radę pedagogiczną do wspólnych działań.
- Jak wdrażać nowości małymi krokami.
- Jak działać w warunkach ograniczonego sprzętu
- Jak wyciągać wnioski z błędów, by przyspieszać rozwój szkoły.
Na koniec – otrzymasz sprawdzone materiały i webinary, które warto włączyć do praktyki.
Jakie działania są dziś kluczowe dla budowania kompetencji przyszłości uczniów i nauczycieli?
Marek Grzywna: Kompetencje przyszłości nie rodzą się z teorii, tylko z doświadczenia. Dlatego ważne są działania oparte na praktycznym działaniu: praca projektowa, design thinking, uczenie przez odkrywanie, a nie odtwarzanie. Uczniowie muszą tworzyć, pytać, testować, popełniać błędy, wyciągać wnioski, a nauczyciele uczyć się wraz z nimi. W szkole, która myśli o przyszłości, ważne jest przejście od kultury „podaj i zapamiętaj” do kultury „zaprojektuj, sprawdź, ulepsz”. Do tego dochodzą jeszcze dwie rzeczy: gotowość do zmiany i codzienna praca nad własną nauczalnością, bo w świecie, który zmienia się co miesiąc, nie sposób nauczać jak 10 lat temu.
W jaki sposób AI realnie ułatwia pracę nauczyciela?
AI nie jest magicznym guzikiem, ale świetnym asystentem, takim, który nie miewa gorszych dni. Potrafi przygotować konspekt, podpowiedzieć ćwiczenia, stworzyć materiały dla uczniów o różnym poziomie, pomóc w indywidualizacji pracy, a nawet wesprzeć w ocenianiu. Największą wartość widzę jednak w tym, że AI uwalnia czas: pozwala nauczycielowi skupić się na relacji z uczniem, na rozmowie, na wspólnej pracy projektowej. Technologia nie zastąpi nauczyciela, ale może znacznie odciążyć go od rutyny.
Jak zmotywować grono pedagogiczne do pracy z nowymi materiałami, co pomaga we wdrożeniu w całej szkole?
Najgorsze, co można zrobić, to narzucić zmianę. Najlepsze zaś, to zbudować ciekawość. Zaczynam zawsze od pokazania konkretnej korzyści, najlepiej takiej, którą nauczyciel poczuje jutro, a nie za rok. Kluczowe są małe kroki, szybkie i widoczne efekty, krótkie szkolenia praktyczne. Drugi element to kultura bezpieczeństwa: nikt nie rodzi się ekspertem od nowych technologii. Kiedy nauczyciele czują, że mają przestrzeń na testowanie, na błędy i na wspólne uczenie się, wdrożenie idzie szybko. Trzecia rzecz to liderzy zmiany: nawet dwie–trzy osoby potrafią „zapalić” całą szkołę.
Jak znajdujesz czas na wdrażanie nowości? Jakie nawyki lub rytuały w tym pomagają?
To nie jest kwestia czasu, tylko priorytetów. Po pierwsze: zamiast bezrefleksyjnego scrollowania, wybieram świadome uczenie się: przeczytanie artykułu, fragmentu książki, zrobienie mini-kursu, przetestowanie nowej funkcji w AI. Po drugie, zasada 1%: codziennie coś usprawniam, choćby drobiazg. Po trzecie – działam projektowo. Jeśli wprowadzam coś nowego w szkole, robię to etapami, z jasnym celem i mierzalnym efektem. To daje poczucie kontroli i systematyczności.
Co doradziłbyś szkołom z ograniczonym dostępem do sprzętu lub Internetu?
Nie trzeba sali full-VR, żeby budować kompetencje przyszłości. Można zacząć od smartfona, od jednej pracowni, od zajęć projektowych, od pracy w grupach czy materiałów offline. Najważniejsze nie jest to, „ile mamy sprzętu”, ale „jak go używamy”. Znam szkoły, które mimo braków technicznych i sprzętowych robią świetne rzeczy, bo przeszły na kulturę współpracy, eksperymentowania i uczenia się przez doświadczenie. Poza tym, dostęp do AI można zapewnić nawet przy minimalnym budżecie. Wystarczy mądrze korzystać z otwartych narzędzi.
Najlepiej uczymy się na błędach — przykład sytuacji, gdy coś nie zadziałało. Czego się nauczyłeś i jak to poprawiłeś?
Prowadziłem kiedyś duże szkolenie z AI, w którym założyłem, że uczestnicy mają podstawową wiedzę cyfrową. Okazało się, że dla części grupy to było pierwsze zetknięcie z nowymi technologiami. Efekt był taki, że tempo było za szybkie, a poziom stresu zdecydowanie za wysoki. To był dobry sygnał ostrzegawczy. Nauczyłem się, że każda innowacja wymaga diagnozy: poziomu gotowości, kompetencji, obaw i oczekiwań. Teraz każde szkolenie zaczynam od krótkiego badania potrzeb i adaptuję treści do potrzeb grupy, a nie odwrotnie.
Od czego zacząć, jeśli ktoś dopiero wchodzi w edukację cyfrową/kompetencje przyszłości?
Od małego kroku. Od jednego narzędzia, jednego projektu, jednego zadania, które można przetestować tu i teraz. Najważniejsze to zbudować nawyk regularnej nauki– kilka minut dziennie zawsze przyniesie lepszy efekt niż trzy godziny raz w miesiącu. Drugi krok to społeczność: nauczyciele uczą się najszybciej, gdy są w grupie wymiany doświadczeń: w szkole, w internecie, w programach takich jak Be.Eco czy Be.Net. Trzeci to odwaga. W edukacji cyfrowej nie ma „perfekcyjnego momentu”. Trzeba zacząć, a reszta przychodzi naturalnie.
Na koniec: jedno zdanie „dlaczego warto” korzystać z programów typu Be.Eco i Be.Net?
Bo w świecie, który zmienia się szybciej niż nasze podręczniki, takie programy uczą najważniejszej kompetencji XXI wieku – zdolności uczenia się przez całe życie, samodyscypliny, odpowiedzialności i odwagi, by projektować własną przyszłość, a nie tylko ją obserwować.
Programy oferują bezpłatną platformę edukacyjną, która w praktyce rozwija kompetencje przyszłości, dając nam gotowe scenariusze lekcji i webinary przygotowane z myślą o nowoczesnej edukacji.
Marek Grzywna
Ambasador programów Be.Eco i Be.Net Fundacji Digital University, nauczyciel informatyki i biologii w Szkole Podstawowej nr 23 oraz dyrektor Szkół Policealnych TEB Edukacja w Toruniu.
Finalista TOP50 Global Teacher Prize 2024, zdobywca 2go miejsca (Wyróżnienie) w konkursie Nauczyciel Roku 2022, Zwycięzca etapu globalnego AI Impact Shapers 2021, Global Edu Leader 2021. Wykładowca MBA w Szkole Głównej Krajowej, trener, Superbelfer RP, MIE Expert, Laureat Listy 100 2020 SPRUC oraz twórca wielu inicjatyw edukacyjnych.
Dowiedz się więcej z webinarów dostępnych na bezpłatnej platformie programu Be.Net!
- “Efektywne wykorzystanie modeli językowych do zmniejszenia czasu potrzebnego na rutynowe działania w szkole” Marek Grzywna
- “Edukacja w czasach AI” Jowita Michalska
Sprawdź, jak możesz wesprzeć Fundację:
