Jak budować kompetencje przyszłości bez utraty „ludzkiego” wymiaru szkoły? Jarosław Kordziński akcentuje dwie osie pracy: relacyjną komunikację, która uruchamia ciekawość i radość tworzenia, oraz przestrzeń do poszukiwań, doświadczeń i odważnych pytań. Obala mity o edukacji cyfrowej, pokazuje, jak sensownie włączać rodziców i jak kształcić 4K poprzez dialog, projekty i autonomię.
Czego dowiesz się z tego tekstu?
- Jak budować kompetencje przyszłości na dwóch filarach: relacyjnej komunikacji oraz przestrzeni do poszukiwań, eksperymentów i odważnych pytań.
- Jakie mity o edukacji cyfrowej warto obalić i dlaczego kluczowe jest odróżnianie wartościowych treści od manipulacji i dezinformacji.
- Jak rozwijać 4K w praktyce poprzez dialog, pracę w parach i grupach, projektowanie oraz testowanie rozwiązań — z zachowaniem autonomii uczniów i nauczycieli.
- Jak rozmawiać o AI: kiedy jest wsparciem (rutynowe zadania, inspiracje), a kiedy staje się nieuczciwym wyręczaniem, oraz dlaczego zawsze trzeba weryfikować odpowiedzi.
Na koniec – otrzymasz sprawdzone materiały i webinary, które warto włączyć do praktyki.
Jakie działania są dziś kluczowe dla budowania kompetencji przyszłości uczniów i nauczycieli?
Jarosław Kordziński: Myślę, że kluczowe są dwa obszary. Pierwszy dotyczy komunikacji towarzyszącej budowaniu relacji sprzyjającej wspólnemu odkrywaniu, tworzeniu i radości z przeprowadzanych rozwiązań. Drugie to zapewnienie możliwości poszukiwań, doświadczeń, eksperymentowania i towarzyszącego im nieustannego zadawania pytań. Jak sądzę, oba te obszary mocno ze sobą korelują i dobrze, gdyby mogły stanowić mechanizm atrakcyjnego i – nie bójmy się tego słowa – radosnego rozwoju dla młodych ludzi.
Jakie mity o edukacji cyfrowej warto obalić i czym je zastąpić w codziennej praktyce?
Choćby to, że w internecie znajdziemy odpowiedź na każde pytanie, i że edukacja cyfrowa jest najnowocześniejszą formą uczenia się. Odpowiedzi są, ale kluczowe jest oddzielenie tych, które mają sens od tych, które są zwykłym fejkiem, dezinformacją czy manipulacją. Rozwiązania cyfrowe powstały stosunkowo niedawno, stąd można mówić, że są nowoczesne – niemniej ich podstawy mają wielowiekową tradycję i pewnie warto do niej się odnieść. Do logiki, kreatywności szanującej wartość nowych rozwiązań, krytycznego myślenia pozwalającego odróżniać prawdę od fałszu itd.
Co powiedziałby Pan rodzicom/opiekunom, by włączyć ich w cyfrowe działania szkoły?
Żeby sami, ale też wspólnie ze swoimi dziećmi poznawali zasoby, ograniczenia i niebezpieczeństwa świata cyfrowego. Sam jestem zachwycony dostępem do cyfrowych publikacji, możliwością szybkiego i łatwego docierania do źródeł bez konieczności wypraw do biblioteki czy czytelni. Wiem jednak, że nie zawsze treści, które pojawiają się w moim zasięgu są wiarygodne. Zwracam też uwagę, że czytanie z ekranu, choć szybsze, zawęża pogłębioną refleksję. Cieszy mnie natomiast możliwość obserwowania konferencji, wystąpień ludzi nauki i pewnie do tego też warto zachęcać młodych ludzi. Zwłaszcza wszędzie tam, gdzie mogliby aktywnie wziąć udział w dyskusji.
Jakie aktywności najlepiej rozwijają u uczniów: krytyczne myślenie, kreatywność, komunikację, współpracę?
Dla mnie kluczem edukacji jest dialog, stąd najciekawsza byłoby praca w parach, grupach i wspólne szacowanie znaczeń, projektowanie oraz testowanie rozwiązań, tworzenie uogólnień, zestawień, schematów czy modeli, a jednocześnie sprawdzanie, czy i w jakim zakresie można proponowane rozwiązania stosowań w innych sytuacjach niż lekcyjne czy szkolne. Każdy z wymienionych aspektów łączy kompetencje 4K – oczywiście pod warunkiem, że dzieją się w znaczącym formacie autonomii zarówno uczniów, jak i nauczycieli.
Jak wytłumaczyłby Pan uczniom różnicę między wspomaganiem się AI a nieuczciwą pomocą?
Zawsze chodzi o cel. Jeśli zakładam, że wykorzystam AI, żeby zrobiła coś, czego wymaga ode mnie nauczyciel – to jest oszustwo karmione lenistwem i brakiem szacunku zarówno dla nauczyciela, jak i dla samego siebie. Kiedy jednak szukam różnych form wsparcia, inspiracji, ułatwienia w działaniach rutynowych, mechanicznych i mało twórczych – tu AI może być przydatne tak jak np. Excel do porządkowania obliczeń. To ja decyduję o tym, co ma być efektem, sam wprowadzam niezbędne dane i na skutek mojej decyzji następuje określony format ich przetworzenia. Decyzja należy do mnie – nie do maszyny.
Najlepiej uczymy się na błędach, dlatego prosimy o podanie przykładu sytuacji, gdy coś nie zadziałało — czego się Pan nauczył i jak to poprawił?
AI coraz częściej podaje dane, które nie zawsze są prawdziwe. Zauważyłem, że bardzo chce pomóc, ale kiedy nie ma odpowiednich treści to je po prostu zmyśla. Nie można powierzyć sztucznej inteligencji napisania tekstu bez sprawdzenia, co zostało napisane. Nawiasem mówiąc, tak samo sprawdzam swoje własne pomysły. Czy na pewno są autorskie i czy przypadkiem kiedyś ktoś już nie zanegował i nie udowodnił błędu założeń czy zastosowanego procesu myślowego.
Od czego zacząć, jeśli ktoś dopiero wchodzi w edukację cyfrową/kompetencje przyszłości?
Paradoksalnie chodzi o bardzo starą kwestię, wyrytą na frontonie świątyni Apolla w Delfach: „Poznaj samego siebie”. Nie można budować wartościowej przyszłości, pomijając zasoby i ograniczenia każdego z nas. Warto znać, korzystać i cieszyć się własnym potencjałem, podobnie jak być świadomym osobistych ograniczeń, ale też sposobów radzenia sobie z nimi. Rozwiązania cyfrowe w każdym z tych obszarów mogą pomóc. I lepiej, żeby pomagały, zamiast stawać się protezą.
Na koniec: jedno zdanie „dlaczego warto” korzystać z programów typu Be.Eco i Be.Net?
Jak już wspomniałem, lubię słuchać wypowiedzi osób, które się na czymś znają i potrafią o tym w interesujący sposób opowiadać. Które są inspiracją, ale też nierzadko weryfikatorem poglądów czy przekonań, którym zbyt szybko niekiedy ulegamy. To wszystko znajduję w bezpłatnych webinarach dostępnych na platformie edukacyjnej Be.Net i Be.Eco, I ważne, że proponowane tam treści mają związek za naszym życiem tu i teraz, choć pokazują drogę ku przyszłości. Dziękuję za to.
Jarosław Kordziński
Ambasador programu Be.Net Fundacji Digital University, trener, coach, mediator, moderator procesów rozwojowych osób i organizacji głównie w obszarze edukacji. Przez lata partner kluczowych podmiotów wspierających rozwój edukacji: MEN, CODN/ORE, CEO, FRDL. Stały współpracownik „Dyrektora szkoły”. Autor kilkunastu książek poświęconych edukacji oraz psychologii pozytywnej.
Skupia się na zagadnieniach pozwalających poszerzać swoje kompetencje. Z jednej strony w zakresie budowania relacji i korzystania z pełni narzędzi komunikacji interpersonalnej, z drugiej sprzyjających radzeniu sobie ze specyficznymi wyzwaniami, jakie stawia przed nami XXI wiek i możliwościami ich zaspokojenia.
Polecane webinary, spójne z tematyką poruszaną podczas wywiadu:
- “Jak uczyć, zdobywać i weryfikować wiedzę w świecie dezinformacji i fake newsów” prof. Dariusz Jemielniak
- “Praktyczne strategie i narzędzia w walce z dezinformacją" Paweł Pilarczyk
Sprawdź, jak możesz wesprzeć Fundację:
